Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:10 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.16.69 ]

پارک ملی کلاه قاضـ ی در 30 کیلـومتر ی جنـوب شـرق ی شـهر اصفهان واقع شده است. این پارک بـا مسـاحت 47184 هکتـار
ب ین ط وله ای جغرافی ایی 51 درج ه و 41 درج ه ش رقی ت ا52 درجه و 8 دقیقه شرقی و عرضهای جغرافیایی 32 درجـه و
15 دقیقه شمالی تا 32 درجـه و 28 دقیقـه شـمال ی قـرار گرفتـه است (شکل 1). متوسط ارتفاع منطقـه از سـطح دریـ ا در پـارکملی کلاه قاضی 45/1720 متر است .اقلیم منطقه براساس روش آمبرژه خشک و سرد و براساس روش دومارتن خشک میباشد(3). میزان بارندگی سالیانه در حـدود 7/118 میلـ یمتـر بـوده وتوزیع فصلی آن بهصورت 6/28 در بهار،6/1 در تابسـتان ، 5/28در پاییز و 3/59 در زمسـتان مـی باشـد . دمـا ی متوسـط سـالیانه 54/15 درجه سانتیگراد است. اجتماعات گیاهی پـارک از نـوعاجتماعات مناطق خشک هستند.
درمنه، آناباسیس، پرند و جاز از جمله گیاهانی هستند که در مناطق دشتی منطقه دیده میشوند (4). از جمله گیاهـان ی کـه درمناطق کوهستانی و شیبدار مشاهده میشوند میتوان به درمنـ ه
،(Convolvulus.sp) پیچـــک خـــاردار ،(Artemisiasieberi)
سیاهتنگرس (Rhamnus persica)، جوسیخ (Ebenus stellata)، انجیر(Ficus .sp) و گون (Astragalus.sp) اشاره کرد. از جمله گون هه ای ج انوری ش اخص در منطق ه م یت وان ب ه آه ویایرانــی (Gazella subgutturosa)، قــوچ و مــ یش اصــفهانی(Ovis orientalis isfahanica)، گـرگ (Canis lupus)، شـغال (Canis aureus)، روب اه معم ولی (Vulpes vulpes) و کفت ار(Hyaena hyaena) اشاره کرد.
جمعآوری دادهها
این مطالعه در دوره زمانی 91-1390 طی فصول پاییز، زمسـتان ،بهار و تابستان انجام شد. در هر فصل جمعآوری داده حدود 20روز و در هـر روز از صـبح زود تـا غـروب خورشـ ید بـ هط ولمیانجامید. با توجه به شرایط توپوگرافی منطقه نواحی کـه دیـ دمناسبی داشتند روی نقشه توپـوگراف ی منطقـه مشـخص شـدند .
سپس در هر فصل نواحی تعیین شده مورد بازدید قـرار گرفـت .
انتخاب نواحی مشاهده بهگونهای بود که کل منـاطق کوهسـتان یپارک را در بر میگرفت. در این نواحی نقاط حضور بز کوهی بااستفاده از روش مشاهده مسـتق یم ثبـت شـدند . در نهایـ ت 293نقطه بهعنوان نقاط حضور (شکل 1) مشخص شدند (پاییز 111نقطه، زمستان 46 نقطه، بهار 70 نقطه و تابستان 66 نقطه).
متغیرهای زیست محیطی
براساس مرور منابع صـورت گرفتـه در مـورد عوامـل مـؤثر بـر پراکنش گونه بز وحشی (6، 7، 10، 12، 17، 24، 30 و 31)، نـه متغیر محیط زیستی انتخـاب شـد .ایـ ن متغیرهـا شـامل ارتفـاع ،شیب، جهـت ،فاصـله تـا منـاطق مسـکونی اطـراف ،فاصـله تـا آبشخور، فاصله تا جاده، فاصله تا مسیرهای گشت محـیط بـانی ، شاخص پوشش گیاهیNDVI و جوامـع گیـ اهی بودنـد . متغیـ ر شیب و جهت از نقشه DEM منطقه که قدرت تفکیک 50 متریداشت، تهیه شـد (http://gdem.ersdac.jspacesystems.or.jp). شیب به درجه محاسبه گردید و از متغیر جهت کسینوس گرفتـهشد. نقشه نوع تیپ جامعه گیاهی قبلاقبلاً جهت طرحهای مـد یریتیتهیه شده بود (سازمان محـ یط زیسـت 1379) و میـ زان پوشـشگیاهی از نقشه NDVI تخمین زده شد. بهمنظور تهیۀ نقشههـا یNDVI از تصاویر در دسترس Landsat مربوط به 4 فصل سـال
2009 استفاده شد. ما فرض کردیم که با توجه به ماهیت منطقـهتغییرات پوشش گیاهی ناچیزی در طـول سـال 2009 تـا سـال2011-2012 اتفاق افتاده است. متغیرهای مربوط به فعالیتهایانسانی که در مدل وارد شدند شامل فاصله تا منـاطق م سـکون ی، فاص له ت ا آبش خور، فاص له ت ا ج اده و فاص له ت ا مس یرهایمحیطبانی بودند .نقشههای مناطق مسکونی و آبشخورها قبلاًقبلا در طرحهای مدیریتی تهیـ ه شـده بودنـد (سـازمان محـیط زیسـت1379)؛ ما این نقشهها را بهروزرسانی کـرد یم. مکـان مسـیرهایمحیطبانی با استفاده از GPS مشخص و نقشۀ آن تهیه شد. برایتهی ۀ نقش هه ای فاص له ت ا من اطق مس کونی و آبش خورها و مسیرهای محیطبـانی از فاصـله اقل یدسـ ی اسـتفاده شـد. تمـامینقشهها با تفکیک مکانی 50 متر در نرمافزار 10.1Arc GIS تهیه
126873867918

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:10 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.16.69 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:10 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.16.69 ]

126873867918

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:10 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.16.69 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:10 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.16.69 ]

شد. به منظور کاهش اثرات نامطلوب ناشـ ی از همبسـتگ ی میـ ان متغیرها، ضریب همبستگی پیرسون بین متغیرها محاسبه شـد تـادر صورت همبستگی بالا (بیش از 75/0) بـ ین دو متغیـ ر ،یکـ یحذف گردد( 27). بز وحشـ ی گونـه ای کوهسـتان ی اسـت و بـهمناطق دشتی وارد نمیشود. با توجه به اینکه هدف ایـ ن مطالعـهمشخص کردن محلهای مطلوب بـز وحشـی در هـر فصـل درزیستگاه کوهستانی آن بـوده اسـت، مـرز محـدوه ز یسـتگاه بـز وحشی در پارک ملی کلاهقاضـی براسـاس مشـاهدات صـورتگرفته با جدا کردن مناطق کوهستانی و یک بـافر 300 متـر ی دراطراف آن تهیه شد. سپس همۀ لایههای اطلاعاتی بـا اسـتفاده ازمرز زیستگاهی بز وحشی آماده شد.
مدلسازی

شکل 1. نقاط حضور بز وحشی به تفکیک فصول مختلف در محدوده زیستگاهی آن در پارک ملی کلاهقاضی
(رنگی در نسخه الکترونیکی)
مدلسازی پراکنش بز وحشی بـا اسـتفاده از الگـور یتم آنتروپـ یبیشینه و استفاده از نرمافزار مکسنت انجام شد. دادههای حضوربه دادههای یـ ادگیری (%70) و دادههـا ی آزمـون (%30) تقسـ یمشد. در این مطالعه با توجه به اینکه نقاط حضور صرفاً از بخش کوهستانی پارک انتخاب شده، نقاط پس زمینه (حضـور کـاذب )نیز بهصورت تصادفی از این بخش، انتخـاب شـد . ابتـدا تمـامیمتغیرهای ذکر شده وارد مدل شدند. ولی پس از مشخص شدن نتایج مدل، متغیرهایی نظیر شیب ،NDVI، نوع پوشش گیاهی و فاصله تا جاده آسفالت که سهم مشارکت کمی در ساخت مـدلداشتند و یا رابطه منطقی ایجاد نکردند، حذف شدند و بار دیگر مدل با متغیرهای باقیمانده راهاندازی شـد .پـس از انتخـاب 15اجرا و 5000 تکرار، نقشه پراکنش بز وحشی تولید شد و نقشـه میانگین پیشبینی شده بهعنوان نقشـه نهـا یی ارائـه شـد .سـپس نقشه پیوسته احتمال حضور با فواصل مسـاو ی 25/0 بـه چهـارطبقه تقسیم شـد . ارزش صـفر تـا 25/0 بـه عنـوان طبقـه بسـ یارنامطلوب، 25/0 تا 5/0 بهعنوان طبقـه نـامطلوب ،5/0 تـا 75/0بهعنوان طبقه مطلـوب و 75/0 تـا یـ ک بـه عنـوان طبقـ ۀ بسـ یارمطلوب درنظر گرفته شدند( شـکل 2). از آنجـا یی کـه یکـ ی از اهداف مطالعه مقایسه الگوی پراکنش و مساحت زیسـتگاه هـا یمطلـوب و ن امطلوب ب ز وحش ی در فص ول مختل ف ب ود، در نقشههای مربوط به فصول مختلـف از آسـتانه ثابـت 5/0 بـرا یطبقــهبنــدی زیســتگاه مطلــوب و نــامطلوب، اســتفاده شــد.
126873867918

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:10 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.16.69 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:10 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.16.69 ]

این حد آستانه در بسیاری از مطالعات اکولوژیکی مورد اسـتفادهقــرار گرفتــه اســت ( 20). بــرای حساســیتســنجی مــدل ومشخص کردن متغیرهای مهم در پراکنش، از تحلیل جکنـایف
و برای ارزیابی نتایج مدلسازی از متغیر آمـار ی تحلیـ ل منحنـ یویژگی عامل دریافت کننده (ROC) استفاده شد.
نتایج
مطلوبیت زیستگاه
نتایج بررسی همبستگی بین متغیرهای وارد شده به مـدل نهـایینشان داد که هـ یچ دو متغ یـری دارای همبسـتگ ی بـ یش از 75/0نبودند، از اینرو از همه متغیرها در روند مدلسازی استفاده شد .
بــهطــور کلــی نتــایج حاصــل از مــدلســازی، مطلــوبترین زیستگاههـا را در محـدوده رشـته کـوه کـلاه قاضـی مخصوصـاًمخصوصـا محدودههای چشمه توتی، چشمه بید، چشمه صنمبر تـا چشـمه
لاتاریــک، و چشــمه تــاکی و نــامطلوبترین زیســتگاههــا را در محدوده رشته کوه شیدان مشـخص کـرد (شـکل 2). مطـابق بـاج دول 1 بیش ترین مس احت طبق ه مطل وب در فص ل به ار و کمترین مسـاحت طبقـه مطلـوب در فصـل تابسـتان مـی باشـد.نقشههای مطلوبیـ ت زیسـتگاه در فصـول مختلـف و سـالانه درشکل 3 و رویهمگذاری نقشههای چهار فصل در شکل 4 نشـان

شکل 2. نقشۀ مطلوبیت سالانه زیستگاه بز وحشی در چهار طبقه مطلوبیت در محدوده زیستگاه آن در پارک ملی کلاهقاضی
داده شدهاند.
ارزیابی مدل
شکل 5، ROC مدل را برای میانگین اجراها به همـراه انحـراف معیار آن در طول سال نشان میدهد. میزانAUC برای دادههاییــادگیری بهتــرین اجــرا 86/0، بــرای دادههــای آزمــون 8/0 و میانگین AUC 827/0 میباشد که نشانگر پیشبینی خوب مـدلاست (شکل 5). با توجه به اینکه میانگینAUC بیشتر از مقـدار هدف 7/0 است، مکسنت در اجرای مدلهـا موفـق بـوده اسـت می زانAUC ب رای دادهه ای ی ادگیری بهت رین اج را و ب رایدادههای آزمون در فصول مختلف در جدول 2 نشـان داده شـده است. تمامی اعداد جدول چه دادههای یادگیری بهترین اجـرا وچه دادههای آزمون بیشتر از مقدار هـد ف 7/0 هسـتند کـه ایـ ن نشاندهنده پیشبینـی خـوب مـدل هـا ی اجـرا شـده در تمـامیفصول ،میباشد (33).
عوامل مؤثر بر پراکنش بز وحشی
درصد سهم نسبی متغیرهای مورد استفاده در مدلسازی پراکنش

الف) تابستانب) پاییز

ج) زمستاند) بهار
126873867918

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:10 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.16.69 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:10 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.16.69 ]

شکل 3. نقشۀ مطلوبیت زیستگاه بز وحشی در دو طبقه مطلوبیت در چهار فصل تابستان (الف)، پاییز (ب)،زمستان (ج) و بهار (د) در محدوده زیستگاه آن در پارک ملی کلاهقاضی

شکل 4. نقشه تلفیقی حاصل از رویهم گذاری نقشههای چهار فصل مطلوبیت زیستگاه بز وحشی با دو طبقه مطلوبیت در محدوده زیستگاه آن در پارک ملی کلاهقاضی
جدول 1. مساحت و درصد مساحت طبقات مطلوبیت زیستگاه بز وحشی در پارک ملی کلاهقاضی
درصد مساحت طبقه نامطلوب مساحت طبقه نامطلوب(ha) درصد مساحت طبقه مطلوب مساحت طبقه مطلوب(ha) مدل
87/35
82/73

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

89/19
93/94
88/88 19630/25
18591/75
20044/75
21111/5
19976 12/65
17/27
10/81 6/06
11/11 2843/75
3882/25
2429/25
1362/5
2498 پاییزهبهارهزمستانهتابستانهسالانه

شکل 5. نمودارROC مربوط به مدل سالانه مطلوبیت زیستگاه
جدول 2. میزانAUC برای دادههای یادگیری بهترین اجرا و برایدادههای آزمون در فصول
AUC دادههایآزمون AUC دادههای یادگیریبهترین اجرا فصل
0/78
0/8
0/8
0/83 0/85
0/88
0/84
0/88 پاییز
زمستانبهارتابستان
بز وحشی در منطقه در جدول 3 آورده شده است. ایـ ن جـدول براساس اجرای مکسنت بدون تحلیـ ل جـک نـایف تولیـ د شـده است؛ بنابراین نتایج آن تا حدی با تحلیـ ل جـک نـایف متفـاوت است. براساس این رویکرد، فاصله تا آبشـخور بـا سـهم 2/59%مهمترین عامل اثرگذار بر پراکنش بز وحشی شناخته شده است.
126873867918

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:10 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.16.69 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:10 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.16.69 ]

فاصله تا مناطق مسکونی با 5/17% در رتبۀ دوم قرار میگیـ رد ومتغیرهای فاصله تا مسـ یرهای محـیط بـانی ، ارتفـاع و جهـت دردرجههای بعدی اهمیت قرار میگیرند. اهمیـ ت ایـ ن عوامـل درفصول مختلف تغییر میکند در فصل پـا ییز ارتفـاع و فاصـله تـامسیرهای محـیط بـانی اهمیـ ت بـالاتر ی دارد. در فصـل بهـار وزمستان فاصله تا منـاطق مسـکونی و جهـت از اهمیـ ت بـالا یینسبت به سایر فصول برخوردارند. در فصل تابسـتان فاصـله تـا آبشخور اهمیتی به مراتب بیش از سایر فصول دارد.
متغیر ارتفاع بسته به مقـدار آن دارا ی تـأث یر متفـاوت ی اسـتبهطوری که در مدل سالانه، با افزایش ارتفـاع تـا حـدود 1900متر، احتمال حضور گونه بهطور قابل توجهی افـزا یش مـ ییابـدولی پس از آن با افزایش ارتفاع احتمال حضور گونه بـه تـدر یج کاهش مییابد. در مورد متغیرهـا ی فاصـله ای بـه طـور کلـ ی بـاکاهش فاصـله از آبشـخور و مسـیرهای محـیط بـانی و افـزا یش فاصله از مناطق مسکونی مطلوبیـ ت زیسـتگاه افـزایش مـ ییابـد (شکل 6).
ش کل منحن ی پاس خ ارتف اع در فص ول مختل ف تاح دی
مدل تابستانه مدل زمستانه مدل بهاره مدل پاییزه مدل سالانه متغیرها
84/4
11/6
0/2
2/4
1/4 50/4
25/2
5/4
11/5
7/5 47/6
36/3
3
5/6
7/6 58/2
11/2
7
21/7
2 59/2
17/5
11/5
10/2
0/5 فاصله تا آبشخورفاصله تا مناطق مسکونی
فاصله تا مسیرهای محیطبانی
ارتفاعجهت
0-274912

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:10 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.16.69 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:10 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.16.69 ]

6741141899073

احتمال

حضور
احتمال

حضور

  • 1

پاسخ دهید